Temel İmalat Ders Notları

Temel İmalat Ders Notları

Temel imalat dersi Enerji sistemleri mühendisliği bölümünde okutulan ve malzeme CNC tezgahları torna tesviye bilgisinin geliştirilmesine yönelik bir derstir. Dersin en önemli kısmı makinelerin işlenmesinde kullanılan araç ve gereçleri teorik olarak tanımak ve atölye ortamında derslerin pratiğini yapmaktır.

Tesviye Tezgahında hangi malzemeler kullanılır?

Bir tesviye tezgahında tezgah mengenesi ölçü aletleri  kontrol aletleri teknik resim aletleri ve Eğe çeşitleri bulunmaktadır. eğe çeşitleri dişlerine görev ve kesitine göre iki kısımda  incelenmektedir dişlerine göre kesitleri orta kaba ve ince olarak üç kısımda incelenirken kesitine göre göre türleri üçgen trapez yuvarlak kare balıksırtı lama olarak kısımları ayrılmaktadır.

 

 

 Bir mengenenin parçaları

 

mengene

 Mengene parçaları sabit çene gövde tabla ve sıkma kolu hareketli çene parçalarından oluşmaktadır. Bir tesviye tezgahının olmazsa olmaz ürünlerinden biridir iş parçaları mengeneye bağlanırken iç parçaların yüzeylerini korumak amacıyla hazırlıkların kullanılması gerekir. Uzun parçaları Ray mengenesi ile bağlamak daha mantıklıdır borular  ve u şeklindeki parçalar yine mengeneye bağlanarak üzerlerinde işlem yapılabilir

Markalama Nedir

Markalama nedir markalama Kısaca malzemenin üzerine işlenecek profilin çizilmesi işlemidir çizim yapılırken imalatı biten parçalardan resimlerden veya verilen bilgilerden faydalanılmaktadır.

 

 Markalama araçları nelerdir

Genellikle silindirik prizma şeklindeki parçaların markalanması ve delinmesinde kullanılan V tipi yataklar markalama araçlarının başında gelir. V giriş manyetik ve yataklar manyetik açılır V yataklar düzenli V yataklar ve Universal V yataklar olarak çeşitlere ayrılırlar. Markalama konusunun ikinci önemli kısmı ise markalama aletleridir. markalama aletleri dökümden yapılabildiği gibi granit malzemelerden de yapılabilir markalama işleminde tablalı cetveller ve normal cetveller kullanılmaktadır bu cetvellerin bölüntüleri 1 milimetre veya yarım milimetre olarak yapılabilir cetvellerin imalatı paslanmaz çelikten yapılmaktadır.

Markalama işlemlerinde Paralel çizgi çizebilmek amacıyla Mihengirler ismi verilen basit verniyeli veya dijital göstergeli araçlar kullanılmaktadır. markalama araçlarından birisi de pergellerdir. Yay  elips ve daire çizmek için Pergel kullanılmaktadır. Bir tesviye tezgahında olması gereken en önemli parçalardan Biri de çekiçlerdir, bağlama çakma perçinlemek işlerinde kullanılırlar. silindirik parçaların merkezlerini bulmak için merkezleme gönyesi kullanılmaktadır. markalama işlemi yapılmadan önce silindir tipindeki parçalarının merkezini bulmaya yarar. Kesme işlemlerinde Testere kullanılır ve kullanılacak testerenin dişlerinin karşı tarafa bakması en önemli konulardan biridir. Lama  parçasının uygun takılması ve gergi somunu ile sıkılması gerekir. İnce parçaların kesilmesi için  küçük dişli küçük adımlı testereler kullanılmaktadır.

Parçalar Neden Kısa Bağlanır

Kesilecek olan parçanın ses ve titreşimi önlemesi amacıyla kısa bağlanması gerekir düz kesim için markalama çizgilerine paralel olarak Testere’nin sürülmesi gerekmektedir. Makineyle kesim işlemlerinde soğutma sıvısı kullanılmaktadır. Tesviye tezgahında çeşitli  teneke Tel ve sac kesimi işleri kolayca yapılabilir. Masa tipi kollu makaslar Giyotin makaslar ve yer tipi kollu makaslar kullanılarak kesim işlemleri yapılmaktadır.

 

 Ölçme ve kontrol

kumpas

 

Ölçme bilinen bir değerin bilinmeyen bir değerle karşılaştırılması olayıdır ölçmenin doğru yapılıp yapılmadığını araştırılması ise kontrol adını alır. Bir ölçmede kontrolü etkileyen çeşitli faktörler vardır. Işık durumu ölçülecek parçanın fiziksel özellikleri Işık hassasiyeti ölçü aletinin hassasiyeti ölçme işini yapan kişinin yapabileceği hatalar ölçmeyi ve kontrolü etkiler ölçü aleti hatalı olabilir veya ölçmenin konumunda meydana gelen hatalar nedeniyle yanlış ölçümler yapılabilir. çevrenin etkisi de hatalarını oluşmasında etkin olabilir, düzgün bir ölçmenin yapılabilmesi için amaca uygun ölçü aletlerinin seçilmesi gerekir.

 

 

Torna tesviye tezgahlarında şerit metreler ve Çelik cetveller açı ölçerler yay baskılı iç çap ölçümü yapan aletler kullanılmaktadır .Mihengirler Paralel yüzeyleri ölçerler. En önemli ölçü aletlerinden biri de  kumpaslar dır. Kumpas  iç çapı ölçmek dış çapı ölçmek derinlik ve kanal ölçülerini belirlemek için kullanılmaktadır çeşitli hassasiyet derecelerinde üretilen kumpaslar sabitlenen cetvel hareketli çene sürgü ile  tek parça halinde yapılmaktadır kumpasların sürgüleri üzerinde verniyer bölüntüleri vardır cetvelin bir kısmında milimetre diğer kısmında inç parmak örüntülü olarak üretilirler. tamamen paslanmaz çelikten üretilen kumpaslar ,cetvellere  daha yüksek hassasiyette ölçüm yaparlar kumpasların mekanik ve Dijital olanları vardır. Bir kumpas sabit çene hareketli çene Sürgü sıkma vidası verniyer bölüntüleri  Gövde iş parçası gibi parçalardan oluşmaktadır. kumpaslar dijital göstergeli kumpas saatli kumpas olarak iki kısımda incelenir. metrik ölçü sistemine göre ve parmak ölçü sistemine göre kumpas çeşitleri vardır. milimetrenin onda birini yirmide birini ve ellide birini gösteren taksimatlı kumpaslar metrik ölçü sistemine göre yapılır parmak ucu sisteminde ise inç hesabı kullanılmaktadır. Kullanım alanlarına göre özel kumpaslar derinlik kumpasları iç kumpaslar dış kumpaslar ve modül kumpaslar olarak çeşitli isimler alır.

Kumpas Seçimi

Ölçüm yaparken kumpasların amaca göre seçilmeleri gerekir parça ölçümlerinde kumpas kullanılırken parçanın sıcak ve çapaklı olmamasına dikkat etmek gerekir uzun süre kullanılmayacaksa vazelinle yağlanıp kutularında saklanmaları kumpasların ömrünü uzatır.

 

Endüstride çok önemli olaylardan birisi parçalardan talaş kaldırma delikler delme ve parçaların Kullanıma hazır hale getirilmesi için işlenmesi Olayıdır. Bu amaçla delik delme için çok çeşitli boyutlarda makineler/deliciler üretilmektedir masa matkap tezgahları sütunlu matkap tezgahları gibi çeşitli delme aletleri sanayide çokça kullanılmaktadır. Matkaplar da punta matkapları düz ve konik saplı helisel oluklu matkaplar olarak farklı kısımlara ayrılırlar.

 

Vidalar

Düzgün ölçü ve biçimde silindirik parça yüzeyine açılan helisel oluklardan oluşurlar. Adım sayısı diş dibi diş üstü çapları diş yüksekliği gibi elemanlardan oluşurlar.

  • Yuvarlak profil-kuvvet ve hareket ileten
  • Testere profil-kuvvet ve hareket ileten
  • Trapez  Profil-kuvvet ve hareket ileten
  • Kare Profil-kuvvet ve hareket ileten
  • Üçgen Profil

vida çeşitleri vardır.

 

Klavuz Nedir

 

Kesici dişler barındıran ve deliklere diş açmada kullanılan aletlere Klavuz Denir.

 

Pafta Nedir

silindirik parçaların dışına vida açan aletlerdir. Normal dişli ve ince dişli paftalar vardır. Boru paftaları boruların birleştirilmesi için diş açmakta kullanılırlar.

 

Torna Tezgahları

Tornalama işlemi kısaca talaş kaldırma işlemidir. Kendi ekseni etrafında dairesel hareket yapan iş parçası üzerinde doğrusal hareket yapan kesiciler, iş parçasından talaş kaldırırlar. Bu işlemi yapan tezgahlara torna tezgahları denir.

Üniversal Torna Tezgahları ( genel amaçlıdır. Tek başına diğer tezgahların yaptığı işi yapabilir. Atölyelerde en sık kullanılan tezgahtır.

Düşey Torna Tezgahı: Çapı büyük ancak kalınlığı küçük parçaların işlenmesi amacıyla kullanılırlar. Parça dikey olarak bağlanır.

  • otomat Torna Tezgahları
  • Revolver Torna Tezgahları
  • Masa Tipi Torna Tezgahları
  • Ağır iş Torna Tezgahları
  • Kopya Torna Tezgahları
  • Çok Amaçlı Torna Tezgahları

Bilgisayarlı Torna tezgahları CNC : üniversal torna tezgahlarında üretilemeyen parçalar CNC torna tezgahlarında üretilirler. Seri üretimde bu tezgahlar kullanılır. Parçalar özdeş ve üretim seridir. Daha ucuz olarak üretim yapılabilmektedir. Bilgisayar yardımı alınarak kesicilerin açıları ayarlanabilir.

Gezer Punta ve Görevi 

 

Delme işlemi yapar. Pafta ve rayba işlemlerinde kullanılır. 2 punta arasında tornalama yapar.

Torna Kesicileri

Seri Çelik Kalemler HSS

Sert Metal uçlar

Sermet

Seramik

CBN 

Yukarıdan aşağı inildikçe sertlik artmaktadır. En sert kesici en pahalı kesici olan CBN kesicidir. Finiş operasyonlarında Seramik ve CBN kesiciler kullanılmaktadır.  Kaba operasyonlarda ise HSS- Sert Metal uçlar ve Sermet kullanılır. Kesin olarak seramik ve CBN finiş operasyonlarında kullanılır.

Temel imalat, Temel imalat soruları,matkaplar, punta matkapları,kumpas, mihengir, tornalama,markalama, Temel imalat dersi Enerji sistemleri mühendisliği

The following two tabs change content below.

Enerji Mühendisliği

Güncel Teknoloji haberlerinin yayınlandığı platform...

Latest posts by Enerji Mühendisliği (see all)

Enerji Mühendisliği

Güncel Teknoloji haberlerinin yayınlandığı platform...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.